โดย สายสะพาย

ในการจัดให้มีการลงคะแนนเสียงเพื่อถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่นตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการลงคะแนนเสียงเพื่อถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ.2542 มีปัญหาว่า หน่วยงานไหนต้องเป็นผู้ควักกระเป๋าจ่ายระหว่าง องค์กรปกครองท้องถิ่น (อปท.) หรือสำนักงานคณะกรรมการเลือกตั้ง (กกต.)

สำนักงาน กกต.หารือสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (เรื่องเสร็จที่ 369/2551) สรุปความว่า ในการประชุม กกต. เห็นว่า กระทรวงมหาดไทยต้องเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการจัดให้มีการลงคะแนนเสียงเพื่อถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นฯ เพราะ พ.ร.บ.ดังกล่าว มาตรา 29 กำหนดให้ รมว.มหาดไทยเป็นผู้รักษาการและกระบวนการดำเนินการก็มีลักษณะเดียวกันกับการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นฯ ซึ่งในกรณีนั้นมาตรา 10 แห่ง พ.ร.บ.การเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ.2545 กำหนดให้ อปท.รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้ง

แต่กระทรวงมหาดไทยเห็นว่า การจัดให้มีการลงคะแนนเสียงเพื่อถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นฯเป็นอำนาจหน้าที่โดยตรงของ กกต.ด้วยเหตุนี้ กกต.จึงต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการจัดการดังกล่าว

คณะกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ 1) เห็นว่า การที่บทบัญญัติมาตรา 236(9) ของรัฐธรรมนูญและมาตรา 10(17) แห่ง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วย กกต. พ.ศ.2550 กำหนดให้ กกต.มีอำนาจหน้าที่ดำเนินการอื่นตามที่ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญนี้ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญอื่น หรือกฎหมายอื่นและบทบัญญัติมาตรา 8 แห่ง พ.ร.บ.ว่าด้วยการลงคะแนนเสียงเพื่อถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นฯกำหนดให้ กกต.อำนาจหน้าที่จัดให้มีการลงคะแนนเสียงถอดถอนฯ ก็เพื่อประสงค์ที่จะให้ กกต.เข้าไปดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ให้เป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม ในลักษณะเช่นเดียวกับการดำเนินการจัดให้มีการเลือกตั้งฯและการออกเสียงประชามติ

เมื่อ พ.ร.บ.ว่าด้วยการลงคะแนนเสียงเพื่อถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นฯไม่ได้บัญญัติเรื่องค่าใช้จ่ายในการลงคะแนนเสียงไว้โดยเฉพาะ กรณีจึงต้องพิจารณาจากอำนาจหน้าที่ในการดำเนินการจัดให้มีการลงคะแนนเสียง เมื่อการจัดการดังกล่าวเป็นอำนาจหน้าที่โดยตรงของ กกต.

ดังนั้น กกต.จึงต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายฯตาม พ.ร.บ.ดังกล่าว

อนึ่ง สำหรับกรณีที่ รมว.มหาดไทยเป็นผู้รักษาการตามกฎหมายนั้น เป็นการกำหนดให้ฝ่ายบริหารได้เข้ามาเป็นผู้รับผิดชอบในการบังคับการให้เป็นไปตามกฎหมาย เป็นผู้รับผิดชอบต่อสภาในการถูกตรวจสอบการใช้อำนาจของฝ่ายบริหาร ซึ่งเป็นไปตามหลักการของการกำหนดบทรักษาการใน พ.ร.บ.ทั่วไป มิได้หมายความว่า เมื่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงใดเป็นผู้รักษาการตาม พ.ร.บ.ใดแล้ว กระทรวงนั้นจะต้องเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายในการดำเนินการตาม พ.ร.บ.นั้นเสมอไป

หน้า 22