และคงเพราะเหตุนี้เองที่ทำให้ ปื๊ด ยังคงรักษาสถานะผู้กำกับเอาไว้ได้อย่างเหนียวแน่นตลอดระยะเวลากว่า 20 ปีและทยอยเข็นผลงานออกมาให้ได้ชมกันอย่างต่อเนื่อง

แม้จะคร่ำหวอดในวงการหนังไทยและมีผลงานต่อเนื่องมายาวนานถึงกระนั้น ปื๊ด ยังคงรักษามาตรฐานการทำงานของตัวเองเอาไว้ได้อย่างคงเส้นคงวาโดยเฉพาะงานทางด้านการจัดวางและควบคุมองค์ประกอบศิลป์ ซึ่งว่ากันว่าหนังทุกเรื่องของ ปื๊ด มักจะโดดเด่นในงานโปรดักชั่นเสมอไม่ว่าจะเปลี่ยนไปทำหนังแนวใดก็ตาม?เมื่อยี่สิบกว่าปีที่แล้วเขาและอังเคิล ผู้กำกับเพื่อนคู่หู ได้ชื่อว่าเป็นผู้บุกเบิกงานโปรดักชั่นของวงการหนังไทยให้ก้าวหน้าเป็นที่ทัดเทียมกับหนังต่างประเทศที่เข้าฉายในบ้านเรา ทั้งงานกำกับศิลป์, กำกับภาพ, จังหวะการตัดต่อและให้ความสำคัญกับงานบันทึกเสียง

เมื่อทั้งคู่ร่วมกันทำซึมน้อยหน่อยกะล่อนมากหน่อย (2528) และปลื้ม (2529) จนถึงปี2530 ปื๊ด ก็สร้างบรรยากาศของหนังฟิล์มนัวร์ให้ปรากฏแก่หนังไทยในรอบหลายสิบปีกับอย่าบอกว่าเธอบาป ตามด้วยงานออกแบบฉากและเทคนิคพิเศษที่ดูเกินหน้าเกินตาหนังไทยด้วยกันในช่วงเวลานั้นกับหนังแฟนตาซีอย่างสยึมกึ๋ย (2534,2538) ทั้งสองภาคก่อนจะเปลี่ยนบรรยากาศมาทำหนังรักโรแมนติกที่ขายวิวทิวทัศน์สวยๆ ใน รักเอย (2539) และกลับมาท็อปฟอร์มอย่างสวยงามในหนังมหากาพย์อิงประวัติศาสตร์เรื่องบางระจัน (2544) พร้อมสร้างสถิติหนังไทยเรื่องแรกที่กวาดรายได้ไปกว่า150 ล้านบาททำให้เขาครองตำแหน่งเจ้าพ่อหนังพีเรียด ที่ต่อมาหยิบเอาทั้งวรรณคดีไทยและวรรณกรรมอมตะมาสร้างเป็นหนังติดๆ กันถึงสองเรื่อง ซึ่งทั้ง ขุนแผน (2545) และขุนศึก (2546) ต่างก็มีบรรยากาศของกรุงศรีอยุธยาเป็นฉากหลัง?แม้จะกลับมาทำหนังที่หันมาพูดถึงเรื่องราวร่วมสมัยของสังคมไทยปัจจุบันในปีถัดมา

แต่ทั้งลองของ, 102 ปิดกรุงเทพฯปล้น (2547) และจี้ (2548) ต่างก็มีความโดดเด่นในงานด้านภาพให้ได้พูดถึงอยู่เสมอไม่ว่าจะเป็นฉาก หงส์ร่อน อันแสนเย้ายวนของกระแตในหนังลองของ หรือฉากยิงกันสนั่นเมืองกลางสี่แยกปทุมวันใน102 ปิดกรุงเทพฯปล้น?แต่ที่กล่าวมาทั้งหมดนั้นแทบไม่มีหนังเรื่องไหนเป็นที่จดจำในแง่เนื้อหาสาระ หรือมีการเล่าเรื่องอยู่บนโครงสร้างของบทที่แข็งแรงแม้แต่น้อย ถึงบางเรื่องจะมีความพยายามในการแฝงเร้นประเด็นที่น่าสนใจลงไป แต่ก็กลับอ่อนด้อยในวิธีนำเสนอ หรือบางเรื่องจะพยายามสื่อสารแง่คิดอันเฉียบคม แต่เป็นไปแบบกระท่อนกระแท่น ขาดความต่อเนื่อง แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น งานโปรดักชั่นในหนังของ ปื๊ด ก็ไม่เคยขาดตกบกพร่องภาพแต่ละเฟรมสวยบาดตาปานใด ทุกๆ องค์ประกอบศิลป์ก็งามบาดใจปานนั้น เช่น ในหนังเรื่องล่าสุดของเขา รักสยามเท่าฟ้า (ที่กินเวลากว่าจะได้ออกฉายนานร่วม5 ปี)

แสงสีทองฉาบทาท้องทุ่งเครื่องบินลำเขื่องโฉบผ่านอย่างรวดเร็วก่อนจะโผทะยานขึ้นสู่น่านสีฟ้าคราม เป็นภาพที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในหนังไทย และนี่อาจถือเป็นความทะเยอทะยานครั้งใหม่ของคนทำหนัง สำหรับการหาพล็อตเรื่องแปลกใหม่ที่น่าสนใจมาเล่าสู่กันฟังมากกว่าแค่หนังผีกับตลก ที่สำคัญนี่อาจเป็นหนังไทยเรื่องแรก กล้าเอื้อมแตะเล่นของสูง (แน่นอนว่าเป็นของยากในเวลาเดียวกัน) ตั้งแต่ภาพจากมุมสูงหลายสิบช็อตบนเครื่องบินที่มองลงมายังเบื้องล่างเนื้อหาที่มีแรงบันดาลใจมาจากประวัติศาสตร์การก่อตั้งกองการบินไทย และสุดท้าย คือการทำงานที่ต้องอาศัยเทคโนโลยีทางอากาศยานมาช่วยในการถ่ายทำ ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริงแล้วนอกจากกองทัพอากาศ หน่วยงานหรือองค์กรที่เกี่ยวข้องกับการบินพลเรือนที่จะสามารถขอความสนับสนุนในการถ่ายทำได้ ยังถือว่ามีน้อยเอามากๆ

โดยเฉพาะเครื่องบินโบราณตามยุคสมัยของเรื่อง (รุ่นBreguet ประมาณปี2447) ที่นอกจากมีไม่กี่ลำ ที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์แล้วก็ยังไม่สามารถขึ้นบินได้จริงอีกด้วย (ถึงบินได้คงไม่ยอมเสี่ยงให้เอาไปใช้ถ่ายหนัง) ดังนั้นเครื่องบินที่เห็นในหนังทั้งหมดจึงเกิดจากการสร้างภาพโดยคอมพิวเตอร์กราฟฟิก(ซึ่งก็ทำได้ไม่เลว)

แม้รักสยามเท่าฟ้า จะก้าวผ่านข้อจำกัดความยากในการถ่ายทำฉากเครื่องบินไปได้ในระดับหนึ่งแต่สุดท้าย บทหนังก็ยังละเลยที่จะบอกเล่าเรื่องราวของพลทหาร ดวง เด็ดฉิมพลี (ศรรามเทพพิทักษ์) ทหารชั้นประทวนลูกชาวนาที่มีความฝันอยากเป็นนักบิน ท่ามกลางเหล่านายทหารชั้นสัญญาบัตรลูกเจ้าขุนมูลนายทั้งหลายที่ต่างดูแคลนในตอนแรก อีกทั้งยังต้องต่อสู้กับอคติของข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ที่มองว่าการก่อตั้งกองการบินเป็นเรื่องสิ้นเปลือง

ไหนจะยังต้องพยายามทำความเข้าใจกับชาวบ้านให้ยอมสละที่ดินบริเวณ ดอนอีเหยี่ยว เพื่อใช้เป็นพื้นที่จัดตั้งกองบิน?อุปสรรคเหล่านี้ถือว่าเป็นแรงผลักสำคัญที่จะเปิดช่องให้หนังสามารถเล่าเรื่องได้อย่างออกรส และปลุกเร้าอารมณ์ให้เกิดความซาบซึ้งประทับใจได้ในหลายๆ ฉาก แต่ทว่าหนังกลับไปเสียเวลาโดยเปล่าประโยชน์มากมาย กับฉากความสัมพันธ์ของ ดวง กับมาลัย (วิมุตติพรทองมาก) ลูกสาวคนสวยของขุนนางรายหนึ่ง กว่าจะได้เห็นการมุ่งมั่นฝึกฝนเพื่อเป็นนักบินของแต่ละคนก็กินเวลาล่วงเลยมาจนถึงท้ายเรื่อง อีกทั้งยังสับสนในเรื่องการเรียงลำดับเวลาของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และไปไกลเกินจำเป็นถึงขั้นพานักบินไปร่วมรบในสงครามยุโรป ทั้งๆ ที่คนดูเพิ่งเห็นพวกเขาฝึกบินได้ไม่กี่อึดใจ?ที่สำคัญหนังไม่แทบไม่เอ่ยถึงแรงจูงใจให้คนดูรู้สึกคล้อยตามได้เลยว่าทำไมหลวงกาจยุทธการ(ขจรศักดิ์รัตนนิสสัย) ถึงได้หลงใหลการบินและทุ่มเทเพื่อก่อตั้งกองการบินให้สำเร็จ (โดยที่แทบจะไม่เห็นเขาทำอะไรเป็นชิ้นเป็นอันนอกจากทำหน้าเครียดเดินสูบซิการ์ไปมา) หรือทำไมนายทหารแต่ละคนถึงใฝ่ฝันอยากเป็นนักบินทั้งที่บางคนมีปัญหาทางสายตาและดูท่าว่าจะชอบถ่ายรูปมากกว่าด้วยซ้ำ

ไม่นับเหตุผลตลกๆของ ดวง ที่บอกกับหญิงคนรักว่าอยากขับเครื่องบินขึ้นไปหานางฟ้า?ด้วยความบกพร่องเล็กๆน้อยๆ ในเรื่องบท ทำให้ รักสยามเท่าฟ้า พลาดตำแหน่งหนังดีไปอย่างน่าเสียดาย

ณัฐพงษ์โอฆะพนม

khunpeejo@hotmail.com