ภายหลังสัมมนาสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ (ส.ส.ร.) อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ เพื่อกำหนดยุทธศาสตร์การรณรงค์ให้ประชาชนลงประชามติรับร่างรัฐธรรมนูญฉบับปี 2550 ในการลงประชามติวันที่ 19 ส.ค.นี้

นายสมคิด เลิศไพฑูรย์ ในฐานะเลขานุการกรรมาธิการยกร่างฯ ได้เปิดใจถึงการทำหน้าที่ร่างรัฐธรรมนูญ ตลอดระยะเวลา 180 วัน ไว้ดังนี้

-ช่วงร่างรัฐธรรมนูญมีคมช.มาร้องขอเรื่องใดบ้างหรือไม่

ยืนยันว่าไม่มีใครในคมช.มาล็อบบี้หรือขอร้อง แต่ยอมรับว่ามีคนอื่นโทรศัพท์ติดต่อมาหาผมเยอะ จะเรียกว่าล็อบบี้ก็ได้ แต่ผมไม่ใช่คนที่ใครจะมาล็อบบี้ได้ง่ายๆ

หลายคนบอกว่าเป็นรัฐธรรมนูญฉบับ สมคิด แต่อยากเรียนว่าไม่เป็นความจริง เพราะเนื้อหาเกือบทั้งหมด 80-90 เปอร์เซ็นต์ มาจากการเสนอของอนุกรรมาธิการทั้ง 3 กรอบ กรรมาธิการยกร่างฯ แค่ไปแต่งเติม เสนอความเห็นบางส่วน แต่เนื้อหาโดยรวมเป็นของอนุกรรมาธิการทั้ง 3 กรอบ ทั้งหมด 309 มาตรา ผมไม่ได้เห็นด้วยทั้งหมด

ผ่านพ้นการทำงาน 180 วันมาแล้ว รู้สึกโล่งอก เพราะรัฐธรรมนูญไม่ได้ออกมาอย่างที่หลายคนพยายามทำให้ดูไม่ดี เช่น นายกฯ คนนอก หรือส.ว.มาจากการสรรหา 100 เปอร์เซ็นต์ และต่ออายุคมช. หลายเรื่องที่หลายคนคาดหวังว่าจะมีเพื่อเป็นจุดโจมตีก็ไม่มี ผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้จัดการเรื่องต่างๆ ไว้เรียบร้อย

การร่างรัฐธรรมนูญครั้งนี้ใช้ทั้งหลักนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ควบคู่ไปพร้อมกัน หน้าที่อย่างหนึ่งของรัฐธรรมนูญฉบับใหม่คือต้องแก้ปัญหาของรัฐธรรมนูญปี 2540 หรือพูดง่ายๆ คือแก้ปัญหาระบบหรือระบอบทักษิณ ข้อเท็จจริงหรือปัญหาต้องถูกนำมาวางเรียงและแก้ปัญหาให้ถูกต้อง โดยใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือ

ยืนยันว่ารัฐธรรมนูญปี 2550 ไม่ได้ไปตามล้มล้างใคร แต่มุ่งแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจริงก่อนปี 2550 เช่น ปัญหาเรื่องคุณธรรมและจริยธรรม ต้องไปเขียนกฎหมายเพื่อมาแก้ไข หรือปัญหาการสรรหาองค์กรอิสระ ถูกนักการเมืองแทรกแซง ต้องมาคิดว่าจะปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้าง ดังนั้น เนื้อของนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ต้องมาผสมผสานกัน

-มีวิธีรับมือความกดดันต่างๆ อย่างไร

ความกดดันแท้ๆ นั้นไม่มี ไม่ว่าจากคมช.หรือกลุ่มที่เรียกร้องให้บัญญัติพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ แต่ความกดันในส.ส.ร.และกรรมาธิการยกร่างฯ นั้นมีในลักษณะว่า ทำไมถึงเห็นไม่ตรงกัน หรือทำไมมองว่าฝ่ายเลขานุการไปทำอะไรอยู่ หรือกลัวว่าเพื่อนๆ ส.ส.ร.หรือกรรมาธิการยกร่างฯ อาจขอแปรญัตติบางเรื่องที่ไม่จำเป็นไว้ในรัฐธรรมนูญ

แต่ก็ไม่มีปัญหาอะไรมาก ถ้าเราตั้งใจทำงานเต็มที่อยู่บนพื้นฐานของความบริสุทธิ์ใจ ทำงานเพื่อประเทศชาติให้ร่างรัฐธรรมนูญออกมาเป็นประชาธิปไตย สามารถยืนหยัดหลักการและต่อสู้กับความกดดันได้ทุกประเภท และทุกอย่างออกมาได้ดีพอสมควร

-มั่นใจว่าร่างรัฐธรรมนูญจะผ่านประชามติ

มั่นใจว่าเราได้ร่างรัฐธรรมนูญที่ดีพอสมควร เป็นประชาธิปไตย มีหลายเรื่องดีกว่าปี40 เช่น ประชาชนสามารถเข้าชื่อ 1 หมื่นชื่อเสนอกฎหมาย 2 หมื่นชื่อถอดถอนนักการเมือง และ 5 หมื่นชื่อแก้ไขรัฐธรรมนูญได้ หรือการจำกัดเวลาในการออกกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิและเสรีภาพของประชาชนภายใน 1-2 ปี สิทธิเสรีภาพของคนกลุ่มต่างๆ เช่น คนไร้ที่อยู่อาศัย ผู้ใช้แรงงาน การคุ้มครองผู้บริโภค ซึ่งก้าวหน้าไปกว่าปี40

เชื่อมั่นว่าหลายเรื่องในรัฐธรรมนูญปี50 นั้นดีและก้าวหน้ามากกว่าปี40 โดยเฉพาะสิทธิเสรีภาพของประชาชนที่เพิ่มมากขึ้น แต่คงให้หลักประกันไม่ได้ว่าร่างรัฐธรรมนูญนี้จะผ่านการประชามติหรือไม่ แต่ถ้าถาม ผมอยากให้ผ่าน เพราะรัฐธรรมนูญฉบับนี้เป็นผลประโยชน์ของประชาชนโดยตรง

แม้นักการเมืองจะค่อนขอด ไม่พอใจหรือไม่เห็นด้วย แต่รัฐธรรมนูญทำให้ประชาชนกินดีอยู่ดี นักการเมืองอาจถูกห้ามมากขึ้น เช่น ห้ามถือหุ้น หรือถูกศาลสั่งจำคุกแล้วต้องพ้นจากตำแหน่งทันที ไม่ต้องรอให้คดีถึงที่สุด

อาจทำให้บีบรัดหัวใจนักการเมืองมากกว่าปกติ แต่เราถือว่านักการเมืองไม่จำเป็นต้องเล่นการเมืองก็ได้ เมื่อนักการเมืองรู้กฎเกณฑ์กติกานี้ดีอยู่แล้ว ถ้าอยากอยู่สบายแบบประชาชนก็ไม่ต้องมาเล่นการเมือง ไปทำอาชีพอื่นได้ มีทางเลือกอยู่แล้ว

ดังนั้น นักการเมืองต้องยอมรับกติกานี้ และไม่ใช่ว่าบังคับพรรคไทยรักไทยแล้วไม่บังคับพรรคประชาธิปัตย์ เพราะเขียนให้ทุกพรรคต้องปฏิบัติอย่างเสมอภาค

-จะหยิบยกประเด็นใดจูงใจให้ประชาชนลงประชามติรับร่างรัฐธรรมนูญ

ร่างรัฐธรรมนูญนี้มี 2 เนื้อหา คือ เนื้อหาที่เป็นการเมืองของพลเมือง และการเมืองที่เกี่ยวข้องกับนักการเมือง สิ่งที่โฆษณาคือพยายามบอกของจริง ไม่ใช่ไปโกหกหรือเอาความไม่จริงมาบอก

เราเห็นว่ารัฐธรรมนูญฉบับนี้ดีกับประชาชนจริงๆ โดยเฉพาะเรื่องสิทธิและเสรีภาพที่เพิ่มมากขึ้นอย่างไม่เคยมีมาก่อน ครอบคลุมถึงบุคคลทุกประเภทในสังคม ถอดถอนได้ง่ายขึ้น แก้รัฐธรรมนูญได้ ประชาชนสามารถยื่นฟ้องศาลรัฐธรรมนูญได้โดยตรง และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติยังฟ้องแทนประชาชนที่ทะเลาะกับผู้มีอิทธิพลได้ และเมื่อรัฐธรรมนูญประกาศใช้แล้วกฎหมายลูกต้องตามมาภายใน 1 ปี ถือเป็นจุดเด่นที่สุดและเป็นหัวใจสำคัญของร่างรัฐธรรมนูญนี้

ส่วนสถาบันการเมือง หน้าตาไม่ได้ขี้ริ้วขี้เหร่หรือเลวร้าย เพียงแต่คนอาจโจมตีเรื่องสมาชิกวุฒิสภาต้องมาจากการสรรหา 74 คน ซึ่งขอเรียนว่าสัดส่วนของส.ว.สรรหาน้อยกว่าส.ว.ที่มาจากการเลือกตั้งที่มี 76 คน ถ้าพิจารณาอย่างลึกซึ้งเราไม่ใช้ระบบแต่งตั้ง ที่ให้นายกฯ แต่งตั้งเพียงคนเดียว แต่ใช้ระบบสรรหา มีกรรมการสรรหา ซึ่งจะได้คนดีมีความสามารถระดับหนึ่งเข้ามาเป็นส.ว.

ลองคิดดูว่าคนดีมีความสามารถถ้าจะให้มาลงเลือกตั้งคงไม่มีใครอยากมา แต่ถ้าสรรหาแล้วไปเชิญก็อาจมา คนกลุ่มน้อย คนด้อยโอกาสในสังคม คนพิการ ถ้าให้ลงเลือกตั้งคงไม่ได้รับการเลือกเข้ามา แต่ถ้าไปเชิญก็อาจมา

ตอนนี้มีการโฆษณาชวนเชื่อว่าร่างรัฐธรรมนูญนี้แย่ พอพูดถึงความแย่ก็ไม่เคยพูดเรื่องสิทธิเสรีภาพของประชาชนเลย เพราะเขาพูดไม่ได้ว่ารัฐธรรมนูญนี้แย่สำหรับประชาชน แต่ที่พูดได้คือรัฐธรรมนูญฉบับนี้ในสายตานักการเมืองอาจจะแย่ เพราะไปบีบบังคับหัวใจนักการเมือง

ดังนั้น ยังเชื่อว่าประชาชนส่วนใหญ่เห็นคุณค่าของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ เห็นว่ามีข้อเด่นอยู่มาก แล้วไปช่วยลงคะแนนให้ร่างรัฐธรรมนูญนี้ผ่านประชามติ มีการเลือกตั้ง นำประเทศไทยกลับสู่ระบอบประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ ผลักดันให้ทหารกลับเข้ากรม กอง ในท้ายที่สุด

-กลัวหรือไม่ว่าการคัดค้านของนักวิชาการอาจขยายวงมากขึ้น

ถือเป็นสิทธิของนักวิชาการ แต่ผมไม่เห็นด้วย เพราะนักวิชาการกลุ่มนี้ออกมาเคลื่อนไหวคัดค้านก่อนสภาร่างรัฐธรรมนูญจะลงมติรับร่างในวันที่ 6 ก.ค. หมายความว่านักวิชาการกลุ่มนี้ไม่ได้อาศัยความรู้ทางวิชาการมาคัดค้าน ไม่ได้พิจารณาเนื้อหาว่าร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้พูดถึงอะไรบ้างที่ในทางวิชาการรับไม่ได้ นักวิชาการกลุ่มนี้พยายามเอารัฐธรรมนูญนี้เป็นจำเลย ผูกโยงว่าเป็นผลพวงกับการรัฐประหาร 19 กันยาฯ

ถ้าลงไปในเนื้อหาของรัฐธรรมนูญปี50 จะพบว่าไม่มีมาตราใดเลยที่ต่อท่ออำนาจให้คมช. ไม่มีอะไรเลยที่เป็นสิ่งบอกเหตุให้เห็นว่าผู้ร่างรัฐธรรมนูญร่างไปตามความต้องการของคมช. ในทางกลับกัน ผู้ร่างได้ทำสิ่งตรงกันข้าม คือเขียนไว้ในรัฐธรรมนูญว่า คมช.ต้องพ้นไปทันทีที่มีรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งตามรัฐธรรมนูญนี้เพื่อให้ประเทศมีประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ ขณะที่กลุ่มผู้เรียกร้องไม่เคยบอกให้เขียนแบบนี้

พูดแต่แรกแล้วว่าจะร่างรัฐธรรมนูญออกมาให้ดี และรัฐธรรมนูญปี50 ก็ออกมาได้ดีพอสมควร และตรงตามหลักการที่ ดร.อรุณ ภานุพงศ์ อดีตรมช.ต่างประเทศ ปัจจุบันเป็นอาจารย์คณะนิติศาสตร์ ธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นผู้ใหญ่ที่ผมเคารพบอกไว้ จึงอยากขอร้อง อ้อนวอนนักวิชาการเหล่านี้อย่าโยงรัฐธรรมนูญกับรัฐประหารเพราะต่างกัน เนื้อแท้ของร่างรัฐธรรมนูญปี50 เป็นประชาธิปไตย ส่วนเนื้อแท้ของรัฐประหารคือความเป็นเผด็จการ อย่าเอาสองอย่างนี้ไปปนกัน

ผมไม่ขัดแย้งเรื่องความเห็นด้านวิชาการ แต่อยากให้คิดทบทวนตนเองให้ดีว่ากำลังทำอะไร หรือคิดอะไรกับประเทศ หรือต้องการให้ประเทศเกิดอะไรขึ้นหรือเปล่า ถ้าบอกว่าทำแบบนี้เพื่อต้องการประชาธิปไตยเป็นสิทธิที่ทำได้ แต่ต้องคิดว่าคนอื่นก็คิดเรื่องประชาธิปไตยเหมือนกัน เพียงแต่การกระทำและปฏิบัติตนไม่เหมือนกันเท่านั้น

ผมไม่อยากให้สวมหมวกใครๆ ว่ารับใช้เผด็จการ และผมไม่เคยพูดว่านักวิชาการกลุ่มนี้รับใช้ทักษิณหรือเปล่า เพราะคิดว่าไม่ใช่คำถามที่ดีที่จะถาม ขณะเดียวกันไม่ต้องการให้นักวิชาการกลุ่มนี้มาถามว่าคนที่มาร่วมร่างรัฐธรรมนูญปี50 เป็นพวกคมช. เพราะไม่เป็นธรรม

ความจริงอาจคิดตรงกันที่จะทำให้ประเทศมีโอกาสมากที่สุดเท่าที่จะมากได้ แต่หนทางที่จะนำไปสู่ประชาธิปไตยโดยสมบูรณ์นั้นต่างกัน

หน้า 6