นายโรเบิร์ต ทาวน์เซ่น นักวิจัยมหาวิทยาลัยเอ็มไอที สหรัฐอเมริกา เปิดเผยถึงงานวิจัยกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองตามนโยบายรัฐบาลว่า ได้ศึกษาในการนำเงินไปใช้ตามโครงการดังกล่าวแล้ว พบว่าผลกระทบที่เกิดขึ้นคือ ประชาชนในหมู่บ้านไม่ได้นำเงินไปลงทุนในภาคเกษตร หรือธุรกิจต่อเนื่องเพิ่มขึ้นตามเป้าหมายของโครงการ แต่กู้เงินไปใช้ในการบริโภคเป็นส่วนใหญ่ โดยรายจ่ายหลักคือการซ่อมแซมบ้าน ซ่อมแซมรถ ซื้อน้ำมันรถ นม เหล้าและบุหรี่

ทั้งนี้ ตั้งแต่เงินกู้จากโครงการกองทุนหมู่บ้านเข้าไป ทำให้เงินกู้นอกระบบ และเงินกู้จากสถาบันการเงิน ขยายตัวตามไปด้วย ซึ่งส่วนหนึ่งเกิดจากการที่ต้องนำเงินมาใช้คืนกองทุนหมู่บ้านฯ และผลจากการตรวจสอบของคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้านฯก่อนปล่อยกู้ ทำให้สถาบันการเงินปล่อยเงินกู้มากขึ้น เพราะถือว่าผ่านการตรวจสอบมาแล้วชั้นหนึ่ง ที่สำคัญยังทำให้ดอกเบี้ยทั้งในส่วนของเงินกู้นอกระบบและสถาบันการเงินเพิ่มขึ้นด้วย ขณะที่สินทรัพย์ในครัวเรือนกลับลดลงเพราะการกู้ที่ได้มาง่ายขึ้นไม่จำเป็นต้องมีสินทรัพย์เพื่อประกันความเสี่ยงต่อไป

อย่างไรก็ดีรายได้ครอบครัวเพิ่มขึ้น ซึ่งไม่ได้มาจากการลงทุนด้านการเกษตร ยกเว้นลงทุนปลูกข้าว แต่มาจากรายรับนอกภาคเกษตร การรับจ้างทำงาน ส่งผลให้ค่าแรงในภาคชนบทเติบโตขึ้นมาด้วย ขณะที่หนี้เสีย ซึ่งวัดจากมาตรการผิดนัดชำระหนี้เกิน 3 เดือน เพิ่มสูงถึง 19% แตกต่างจากตัวเลขของสถาบันการเงินของรัฐที่ระบุว่ามีหนี้เสีย 4%

นางแอนนา พอลสัน นักวิจัยธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) สาขาชิคาโก กล่าวว่า ได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย วิจัยเรื่องผู้ประกอบการธุรกิจเอสเอ็มอีช่วงก่อนเกิดวิกฤติเศรษฐกิจปี 40 และหลังวิกฤติว่าแตกต่างกันอย่างไร และพบว่า ผู้ประกอบการธุรกิจเอสเอ็มอีหลังปี 40 มีทักษะทางธุรกิจน้อยกว่าก่อนวิกฤติ โดยพิจารณาจากเงินลงทุนในกิจการต่าง ๆ น้อยกว่ามาก นอกจากนี้ระยะเวลาการทำธุรกิจของผู้ประกอบการก่อนวิกฤติจะยาวนานกว่า

ทั้งนี้แสดงให้เห็นได้ว่าผู้ประกอบการหลังวิกฤติเศรษฐกิจมีโอกาสเลิกทำธุรกิจส่วนตัวได้เร็วกว่ามาก จะหันกลับมารับจ้างหรือกินเงินเดือนทันทีหากเศรษฐกิจดีขึ้น ซึ่งสาเหตุหนึ่งเกิดจากหลังวิกฤติมีคนตกงาน และค่าจ้างแรงงานต่ำ เมื่อภายหลังค่าแรงเพิ่มขึ้น ก็จะทิ้งธุรกิจส่วนตัวหันมารับจ้างกันเป็นส่วนมาก

นายอัมมาร สยามวาลา ที่ปรึกษาสถาบัน วิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) กล่าวว่า งานวิจัยทั้ง 2 กรณีดังกล่าวนั้น มีข้อมูล ครบถ้วนและทำให้เห็นภาพรวมได้ดี และเห็นด้วยว่าการส่งเสริมธุรกิจเอสเอ็มอีของภาครัฐมักไม่ประสบผลสำเร็จ ขายได้แค่คนในชุมชน ไม่สามารถสู้กับตลาดภายนอกได้.