ผู้สื่อข่าวรายงานเมื่อวันที่ 28 ก.ย. ก่อนเริ่มก่อนเริ่มเทศกาลกินเจอย่างเป็นทางการ ระหว่างวันที่ 29 ก.ย.-8 ต.ค.นี้ บรรยากาศการใช้จ่ายในเขตกรุงเทพฯ เริ่มคึกคักขึ้น โดยตลาดสดสำคัญเช่น ตลาดเก่าเยาวราช ตลาดวงเวียนใหญ่ มีประชาชนมาจับจ่ายสินค้าอาหารเจ อย่างหนาตา เพราะส่วนมากถือเป็นวันล้างท้อง จึงต้องกินอาหารเจล่วงหน้าก่อนเริ่มเทศกาลอย่างน้อย 1 มื้อ อย่างไรก็ตาม ปีนี้ลักษณะการบริโภคปรับเปลี่ยนไป คนส่วนใหญ่หันมาซื้ออาหารสำเร็จรูปพร้อมรับประทานมากขึ้น ต่างจากปีก่อนที่เน้นซื้ออาหารสดไปปรุงเองที่บ้าน เพราะสะดวกและราคาประหยัดกว่า ส่งผลให้ช่วงนี้มีร้านขายอาหารเจสำเร็จรูป ทั้งร้านขายแกง หมี่ผัด หรืออาหารตามสั่งเปิดบริการเพิ่ม เพราะนอกจากมีร้านประจำที่เปิดตามฤดูกาลแล้ว ร้านขายอาหารทั่วไปที่มีเนื้อสัตว์บางแห่งก็เปลี่ยนมาขายอาหารเจด้วย

สำหรับบรรยากาศการซื้อขายในตลาดเยาวราช แม้จะดูคึกคัก แต่ถือว่าเงียบกว่าปีก่อนอย่างเห็นได้ชัดเพราะมีปัญหาเรื่องน้ำท่วมทำให้ร้านค้าส่งในต่างจังหวัดชะลอการสั่งซื้อสินค้า ประกอบกับเศรษฐกิจไม่ดี ทำให้ ประชาชนต้องประหยัดและเลือกบริโภคเท่าที่จำเป็น เพราะอาหารเจมีราคาค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับอาหารทั่วไป และส่วนใหญ่นิยมซื้ออาหารสำเร็จรูปมากกว่าซื้อกลับไปปรุงเอง ขณะที่พ่อค้าแม่ค้าไม่กล้าขึ้นราคาสินค้ามากนักเพราะกลัวคนบริโภคน้อยลง ทำให้ช่วงนี้ยอดขายตกร้อยละ 20-30 ขณะที่ราคาขายปลีกอาหารสดในเขต กทม. ปีนี้ก็เพิ่มขึ้นร้อยละ 50-100 เมื่อเทียบกับปีก่อน

ด้านนายยรรยง พวงราช อธิบดีกรมการค้าภายใน กล่าวถึงราคาสินค้าในช่วงเทศกาลกินเจปีนี้ ว่า ประชาชนคงต้องบริโภคผักราคาแพงขึ้น เพราะผลผลิตลดลงจากปัญหาน้ำท่วมในหลายพื้นที่ ทำให้ผักได้รับความเสียหายจำนวนมาก ทั้งกะหล่ำปลี ผักกาดขาว ผักกวางตุ้ง ซึ่งกรมคงไม่สามารถเข้าไปแทรกแซงตลาด คงต้องปล่อยให้ สินค้าปรับขึ้นตามกลไกราคาตลาด แต่กรมจะจัดหาตลาดกลาง เพื่อช่วยในเรื่องกระจายสินค้าให้ถึงมือประชาชน ส่วนเครื่องปรุงรสที่นำมาปรุงอาหารเจต่างๆ เช่น ซอสชนิดต่างๆ ซีอิ๊ว ไม่มีผู้ประกอบการรายใดยื่นขอปรับราคา

อธิบดีกรมการค้าภายในกล่าวอีกว่า กระทรวงพาณิชย์ได้จัดงานผักสดจากสวนสู่ผู้บริโภค และเทศกาลกินเจ ธงฟ้า ระหว่างวันที่ 27 ก.ย.-8 ต.ค.นี้ ในพื้นที่ 5 จังหวัดที่เป็นศูนย์กลางกระจายผักสดไปยังต่างจังหวัดทั่วประเทศ ประกอบด้วย กรุงเทพมหานคร จัดที่ตลาดยิ่งเจริญ ถนนพหลโยธิน จังหวัดนครสวรรค์ จัดที่ตลาดกลางศรีนคร จังหวัดนครศรีธรรมราช จัดที่ตลาดหัวอิฐจังหวัดนครราชสีมา จัดที่ตลาดย่าโม และราชบุรี จัดที่ตลาดกลางศรีเมือง เพื่อให้เกษตรกรมีแหล่งกระจายผักสดไปสู่ผู้บริโภค และช่วยเพิ่มทางเลือก ลดค่าครองชีพให้ ประชาชน รวมถึงป้องกันการฉวยโอกาสขึ้นราคาผักโดยไม่เป็นธรรม จึงขอเตือนบรรดาพ่อค้าแม่ค้า และร้านอาหารที่ทำอาหารเจจำหน่าย หรือผู้ประกอบการที่จำหน่ายวัตถุดิบเพื่อใช้ในการกินเจ อย่าฉวยโอกาสปรับขึ้นราคาโดยไม่มีเหตุผล ไม่เช่นนั้นจะกระทบการค้าของตนเอง เพราะภาวะเศรษฐกิจเริ่มตึงตัว คนชะลอการใช้จ่าย หากมีการปรับราคาจะทำให้การบริโภคยิ่งหดตัวลง

ขณะที่นายธนวรรธน์ พลวิชัย ผู้อำนวยการศูนย์ พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวว่า ผลสำรวจพฤติกรรมการใช้จ่ายในช่วงเทศกาลกินเจปี 51 ที่สำรวจประชาชน 1,200 ตัวอย่างทั่วประเทศ ระหว่างวันที่ 22-24 ก.ย.51 ว่าจะมีการใช้จ่ายช่วงเทศกาลกินเจระหว่างวันที่ 29 ก.ย.-7 ต.ค.51 รวม 9 วัน เพิ่มขึ้นจากปีก่อนร้อยละ 10-13 หรือมีเงินสะพัด 25,000 ล้านบาท จากปีก่อน 22,000 ล้านบาท โดยแบ่งเป็นค่าใช้จ่ายซื้ออาหารเจ 10,000-15,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 15 จากปีก่อน และค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด เช่น การเดินทางไปทำบุญ ค่าที่พัก ค่าทำบุญ อีก 10,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้น ร้อยละ 10.7

นายธนวรรธน์กล่าวด้วยว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้ มูลค่าการใช้จ่ายเทศกาลกินเจเพิ่มขึ้น นอกจากจะมาจากราคาอาหารสดและอาหารสำเร็จรูปที่เพิ่มขึ้นตามฤดูกาลแล้ว ปีนี้หลายพื้นที่เพาะปลูกยังประสบปัญหาน้ำท่วมจนทำให้ราคาผัก ผลไม้ เพิ่มสูงขึ้นจากเดิมมาก แต่ในแง่ปริมาณกลับลดลงร้อยละ 5-7 เพราะคนยังกังวลปัญหาเศรษฐกิจและระมัดระวังการใช้จ่าย นอกจากนี้ ยังพบว่าเศรษฐกิจไม่ดี และการเมืองขาดเสถียรภาพ ส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจทำให้คนไทยหันไปทำบุญ ใช้ศาสนาเป็นที่พึ่งทางใจแทน โดยผลสำรวจระบุว่า ประชาชนยอมใช้จ่ายเพื่อการทำบุญช่วงเทศกาลกินเจปีนี้เพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 58.2

ส่วนบรรยากาศเทศกาลกินเจในต่างจังหวัด ก็มีความคึกคักไม่แพ้กัน โดยหลายจังหวัดมีการจัดงานอย่างยิ่งใหญ่ เช่นที่ จ.ตรัง นายโสภณ เอื้อศรีทองกุล ประธานกรรมการจัดงานถือศีลกินผัก ศาลเจ้าพ่อหมื่นราม จ.ตรัง ได้ทำพิธียกเสาเต็งโกขึ้น โดยมีองค์ศักดิ์สิทธิ์ และผู้มีจิตศรัทธาร่วมพิธีกรรมกันเป็นจำนวนมาก เช่นเดียวกับที่ศาลเจ้ากิวอ๋องเอี๋ย ร่างทรงองค์ศักดิ์สิทธิ์ และประชาชนกว่า 1 พันคน ได้ร่วมกันทำพิธียกเสาเต็งโก ในช่วงสายท่ามกลางท้องฟ้าครึ้มฝน เสียงประทัดดังสนั่นหวั่นไหว ทั้งนี้ หลังจากยกเสาเต็งโกได้เกิดดวงอาทิตย์ทรงกลดขึ้น มากระทบเสาเต็งโกประมาณ 5 วินาที สร้างความฮือฮาให้กับบรรดาสาธุชนที่มาร่วมงานเป็นอย่างมาก

เช่นเดียวกับที่ศาลเจ้าจุ้ยตุ่ยเต้าโบเก้ง อ.เมือง จ.ภูเก็ต ได้ประกอบพิธีป้างกุ้น หรือปล่อยขุนทหารหาญออกรักษาปริมณฑลงาน เมื่อเวลา 17.09 น. จากนั้น มีพิธีประกอบพิธียกเสาโกเต้งอัญเชิญตะเกียงวิญญาณดาว พระเคราะห์ 9 ดวงขึ้นสู่ยอดเสา อันเป็นสัญลักษณ์ของประเพณีถือศีลกินผักประจำปีได้เริ่มขึ้นแล้ว ท่ามกลางม้าทรงชายหญิงนับพันที่คอยอารักขาการประกอบพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งมีการแสดงอิทธิฤทธิ์ด้วยการใช้ของมีคมตามตำนานฟัน-แทง เพื่อเป็นการทรมานร่างกายให้เป็นที่หวาดเสียวแก่ผู้มาร่วมงานด้วย

ส่วนที่เมืองพัทยา จ.ชลบุรี การท่องเที่ยวแห่ง ประเทศไทย ภาคกลางเขต 3 เมืองพัทยา และมูลนิธิสว่างบริบูรณ์ ร่วมกันจัดงาน “มหามงคล อิ่มบุญ อิ่มใจ เทศกาลกินเจเมืองพัทยา ประจำปี 2551” ที่มูลนิธิสว่างบริบูรณ์ ธรรมสถานเมืองพัทยา ซึ่งมีไฮไลต์อยู่ที่การผัด “หมี่จักรพรรดิ” กระทะใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และลูกท้อสวรรค์ เพื่อแจกจ่ายแก่ผู้ร่วมงานนับพันคน