การใช้สารสเตียรอยด์เพื่อรักษาโรค หรือใช้โดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์นั้น ส่งผลให้เกิดอาการข้างเคียงต่อร่างกาย เช่น ใบหน้ากลม มีไขมันพอก ที่ต้นคอด้านหลังเป็นหนอก ผิวหนังบาง มีรอยแตกสีม่วงแดงตามผิวหนังที่หน้าท้องและต้นขา หรือที่เรียกว่า คุชชิ่ง ซินโดรม (Cushings Sundrome) ซึ่งเป็นอาการเฉพาะของการได้สารสเตียรอยด์มากเกินขนาด

ผู้ที่มีอาการของคุชชิ่ง ซินโดรม จะมีความเสี่ยงถึงขั้นเสียชีวิตจากภาวะพร่องฮอร์โมนจากต่อมหมวกไตสูงถึง 12 เท่า เสี่ยงต่อกระดูกหักจากกระดูกผุ 23 เท่า เมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่ไม่มีอาการของคุชชิ่ง ซินโดรม นอกจากนี้ยังมีอาการข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่ กระเพาะอาหารเป็นแผล กระดูกผุ ภูมิคุ้มกันลดลงจนติดเชื้อได้ง่าย ระดับโปแตสเซียมในเลือดต่ำ ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือหยุดเต้นได้

นพ.มรกต กรเกษม รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่า สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ร่วมกับคณะแพทย์ศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี ศึกษาความชุกของปัญหาการเจ็บป่วยที่เกิดจากการใช้สารที่มีสเตียรอยด์ โดยสำรวจผู้ป่วยอายุ 15 ปีขึ้นไป ที่เข้ารับการรักษาในแผนกอายุรกรรม ของโรงพยาบาล 10 แห่ง ระหว่างเดือนมีนาคม-มิถุนายน 2547 จำนวน 8,876 ราย พบว่าผู้ป่วย 1,985 ราย มีประวัติหรืออาการแสดงที่บ่งชี้ว่าน่าจะเคยใช้สารที่มีสเตียรอยด์ปะปนมาก่อน ในจำนวนนี้ ร้อยละ 62 หรือ 1,258 ราย ซื้อยามาใช้เองถึง 1,534 ครั้ง โดยยาที่นิยมใช้มากที่สุด ได้แก่ ยาชุด 404 ครั้ง รองลงมาเป็นยาหม้อ 361 ครั้ง และยาลูกกลอน 334 ครั้ง ทั้งนี้ ร้อยละ 65 จะใช้ยาเพียงชั่วคราว โดยร้อยละ 39 ใช้รักษาโรคเรื้อรังต่างๆ เช่น มะเร็ง เบาหวาน ความดันโลหิตสูง อีกร้อยละ 29 ใช้รักษาอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ และร้อยละ 14 ใช้รักษาอาการปวดข้อ

นพ.มรกตกล่าวว่า การใช้ยาสเตียรอยด์จึงต้องอยู่ในความควบคุมของแพทย์อย่างใกล้ชิด อย่างไรก็ตาม แม้จะมีการออกกฎหมายให้ยาสเตียรอยด์เป็นยาควบคุมพิเศษ ขายได้เฉพาะร้านขายยาที่มีเภสัชกรดูแลตลอดเวลา และต้องมีใบสั่งจากแพทย์เท่านั้น แต่ยังคงพบปัญหาการใช้สารสเตียรอยด์โดยไม่มีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์โดยตลอด และมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น

ทั้งนี้ หากประชาชนมีปัญหาหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับยาสเตียรอยด์สามารถร้องเรียนหรือสอบถามได้ที่ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา โทร.0-2590-7354-5 หรือที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) ทุกแห่งทั่วประเทศ ในวันและเวลาราชการ

หน้า 10