โดย รศ.พิศิษฐ์ ชวาลาธวัช

สามีภริยาอยู่กินกันจนแก่เฒ่า ลูกเต็มบ้านหลานเต็มเมืองมีให้เห็นอยู่ ลูกที่เกิดมาภายหลังมีปัญหาอะไรก็แก้กันไปตามแต่ฐานะอาชีพ ผิดๆ ถูกๆ เข้าใจแค่ไหนก็ว่ากันไปตามประสาคน

ถ้าจะถามว่าทำไมถึงเป็นเช่นนั้น ถามน่ะง่ายแต่บางเรื่องตอบยากเหมือนกัน ขึ้นอยู่กับว่าท่านจะเลือกที่จะเป็นผู้ถามหรือถูกถามดี เป็นสิทธิเฉพาะตัวของท่านเอง

มีบางปัญหาที่เกิดขึ้นอย่าเพิ่งไปถามเลยว่าชายหญิงคู่หนึ่งอยู่กินกันมาจนมีลูกหลายคน ฝ่ายหญิงซึ่งเป็นแม่เสียชีวิตไปนานแล้ว บุตรอีกคนเป็นทหารหาญรั้วของชาติเกิดมาตายอีก ปัญหาเฉพาะหน้ามีอยู่ว่าหน่วยงานของรัฐไม่ยอมจ่ายเงินบำเหน็จตกทอด จะไปขอรับรองบุตรต่อนายทะเบียนจะเอาบุตรมาจากไหนให้ความยินยอมเพราะบุตรตายในหน้าที่

นายสายหยุดผู้เป็นพ่อไม่อาจหยุดคิดที่จะต้องทำอย่างใดได้อีกแล้ว จึงยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งแทนการแสดงเจตนาของภริยาที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกันและบุตรผู้ร้องว่าบุตรคนนี้ที่เสียชีวิตในหน้าที่ราชการเป็นบุตรชายของผู้ร้อง เพราะทั้งสองได้ตายไปแล้วไม่อาจให้ความยินยอมได้

ในคำร้องว่าผู้ร้องเป็นบิดาของจ่าอากาศเอกนักรบเสียชีวิตเพราะเครื่องบินตกขณะไปราชการ ผู้ร้องเป็นบิดาทายาทคนเดียวที่บุตรคนนี้ได้ทำหนังสือระบุตัวผู้รับบำเหน็จตกทอดไว้ ผู้ร้องได้ติดต่อขอรับเงินบำเหน็จตกทอดที่หน่วยงานต้นสังกัด แต่มีเหตุขัดข้องบางประการโดยกรมบัญชีกลางว่าผู้ร้องมิใช่บิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย อำเภอสะเดา จ.สงขลา ไม่สามารถดำเนินการจดทะเบียนรับรองบุตรได้ เพราะไม่มีผู้ใดให้ความยินยอม ด้วยเหตุขัดข้องดังกล่าว จึงร้องขอต่อศาลดังกล่าวข้างต้นมาแล้ว

ศาลชั้นต้น (ศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดสงขลา) มีคำสั่งว่า ผู้ร้องในฐานะบิดาจะจดทะเบียนรับผู้ตายเป็นบุตร ซึ่งไม่มีเหตุตามกฎหมายที่ผู้ร้องจะใช้สิทธิทางศาลได้ ให้ยกคำร้อง

ผู้ร้องอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้น

ศาลฎีกาแผนกคดีเยาวชนและครอบครัววินิจฉัยว่า เห็นว่านางนวลมารดาของจ่าอากาศเอกนักรบและบุตรนั้นถึงแก่ความตายทั้งสองคน กรณีจึงเป็นเรื่องที่บุคคลทั้งสองไม่อาจให้ความยินยอมในการที่ผู้ร้องขอจดทะเบียนรับจ่าอากาศเอกนักรบเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมาย

ตามกฎหมายที่บัญญัติไว้นั้น ผู้ร้องไม่อาจกระทำได้โดยวิธีอื่นนอกจากดำเนินการทางศาล ในเมื่อบุคคลที่จะต้องให้ความยินยอมในการขอจดทะเบียนดังกล่าวไม่มีผู้ใดยังมีชีวิตอยู่เช่นนี้ ผู้ร้องก็ขอที่จะใช้สิทธิทางศาลเพื่อให้คำพิพากษาว่าจ่าอากาศเอกนักรบเป็นบุตรได้

ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ผู้ร้องไม่อาจใช้สิทธิทางศาล และยกคำร้องขอนั้น ศาลฎีกาแผนกคดีเยาวชนและครอบครัวไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของผู้ร้องฟังขึ้น

พิพากษาให้ยกคำสั่งของศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นรับคำร้องขอแล้วดำเนินการต่อไปตามรูปคดี

ข้อมูล : เทียบเคียงคำพิพากษาฎีกาที่ 2573/2545

หน้า 25