วิจักขณ์ ชิตรัตน์

เมื่อ 2-3 วันก่อนผมเห็นข่าวของหน่วยงานไทยออกมาให้ความรู้เกี่ยวกับการติดตั้งถังก๊าซธรรมชาติ (NGV) รถ ยนต์ ซึ่งนับว่าเป็นการริเริ่มที่ดีที่ให้ความรู้กับประชาชน แต่น่าเสียดายที่ไม่ได้เป็นการดำเนินงานในระดับชาติ ที่เน้นความสำคัญอย่างจริงจัง อีกทั้งยังกลับเน้นในเรื่องอันตรายของการใช้ก๊าซธรรมชาติ ซึ่งทำให้เกิดภาพที่น่ากลัวมากกว่าจะสร้างความสบายใจของผู้ใช้งาน และอาจส่งผลให้ผู้ที่ลังเลเปลี่ยนใจกลับไปใช้น้ำมันตามเดิม

แม้ว่าการให้ความรู้เกี่ยวกับอันตรายจะเป็นสิ่งที่ดีในตัวของมันเอง แต่ในระดับนโยบายถือว่าเป็นความผิดพลาด เพราะเป็นการดำเนินการที่ทำให้สังคมไม่อยากเดินเข้าสู่เป้าหมายที่ควรจะเป็นจริงในอนาคต นั่นคือการลดการพึ่งพาน้ำมันดิบให้มากที่สุด และเร็วที่สุด ซึ่งในวันนี้สิ่งนี้ได้กลายมาเป็นเป้าหมายของทุกภูมิภาคทั่วโลกไปแล้ว

นโยบายด้านพลังงานของไทยยังไม่มีอะไรดีไปกว่าถ้อยคำสวยหรูบนกระดาษ เป็นนโยบายที่ไม่ได้ประสานประโยชน์เพื่อส่วนรวมอย่างแท้จริง

เพราะสังคมไทยมองปัญหาแต่ละเรื่องเป็นอิสระออกจากกัน ขาดการเชื่อมโยงปัญหาต่างๆ เข้าด้วยกัน ผลก็คือ คนไทยแก้ปัญหาได้ทีละเปลาะ ทีละเรื่องแต่แก้แล้วเกิดปัญหาลูกโซ่ตามมาอีก

นักการเมืองไทย ไม่ใช่นักวางแผน ไม่ใช่นักยุทธศาสตร์ ตื่นเช้าขึ้นมาเพียงเพื่อแก้ปัญหารายวันที่ไม่รู้จบ เช่น การชี้ให้เห็นอันตรายของก๊าซธรรม ชาติโดยไม่มีมาตรการส่งเสริมการใช้งานที่ปลอดภัยอย่างเพียงพอ และในระดับชาติ หรือการลดค่าสาธารณูปโภค ขึ้นรถเมล์ฟรี โดยไม่มีการบังคับให้คนไทยรู้จักการประหยัดพลังงานอย่างจริงจัง และถาวร

สิ่งเหล่านี้บ่งบอกว่านักการเมืองไทยยังมือไม่ถึงในการวางแผน และการปฏิบัติงานระดับชาติ

สหรัฐมีสำรองน้ำมันดิบอยู่มากที่อลาสกา รวมทั้งยังมีแหล่งก๊าซธรรม ชาติอีกมากที่ยังไม่ขุดเจาะ แต่ทั้งหมดถูกกำหนดด้วยนโยบายใหญ่ว่าจะต้องเก็บไว้เป็นพลังงานเพื่อความมั่นคง ไม่ใช่เอาออกมาใช้อีลุ่ยฉุยแฉก

ขณะเดียวกัน นายโอบามา ก็ประกาศแล้วว่า เขาต้องการลดการพึ่งพาน้ำมันจากต่างชาติให้ได้ภายใน 10 ปี ส่วนที่ยุโรปก็บอกชัดเจนแล้วว่า พวกเขาจะต้องหาทางอยู่รอดให้ได้โดยไม่ต้องใช้น้ำมันดิบ

แม้ว่าจะยังไม่รู้จะต้องทำอย่างไรเพื่อให้ถึงเป้าหมายนั้น แต่อย่างน้อยนโยบายของเขาก็ชัดเจน เข้าใจง่าย และปลุกเร้าประชาชนให้ขึ้นมาช่วยกันได้

รัฐสภาสหรัฐกำลังพิจารณาเรื่องการสร้างแรงจูงใจให้รถยนต์หันมาใช้ก๊าซเอ็นจีวี เพราะเป็นพลังงานจากฟอลซิลที่สะอาดที่สุดในวันนี้ และราคาถูกกว่า และตนเองมีสำรองอยู่

ในแง่ของสำรองก๊าซ ไทยเราก็มีอยู่ แต่ความเคลื่อนไหวทำนองเดียวกันนี้ในรัฐสภากลับไม่มีให้เห็น หรืออาจจะมีแต่ไม่อยู่ในความสนใจของส่วนรวม หากเป็นเช่นนั้น ก็ต้องหาทางทำให้ชาวบ้านมาสนใจร่วมกัน

สหรัฐและยุโรปไม่ได้คิดแต่เรื่องนโยบายใช้ก๊าซเท่านั้น แต่ในระดับนโยบายต้องคิดในทุกเรื่องที่เกี่ยวข้องกัน เพื่อกระตุ้นให้คนหันมาใช้ก๊าซแทนน้ำมัน เช่น สถานีบริการ รถยนต์ที่ติดตั้งระบบเพื่อกระตุ้นการเปลี่ยนพฤติ กรรม อู่ซ่อมแซม การลดภาษีจูงใจ การใช้ก๊าซของ fleet cars ทั้งหลาย (รถบรรทุก รถเมล์ รถแท็กซี่) การให้ความรู้กับประชาชน

สังคมหลายแห่งไม่ก้าวหน้าไปไหนได้มากนักเพราะรัฐไม่มีความจริงใจ และจริงจังที่จะเปิดเผยข้อมูลแก่คนของตนเอง สังคมที่ขาดส่วนร่วมที่ดีจากประชาชนจึงมักขาดพลังที่จะเดินไปข้างหน้าเสมอ

หน้า 7